{"id":2525,"date":"2019-10-20T23:01:31","date_gmt":"2019-10-20T21:01:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.normisjon.no\/sof\/?p=2525"},"modified":"2019-12-01T20:24:55","modified_gmt":"2019-12-01T19:24:55","slug":"jona-smagruppeopplegg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.normisjon.no\/sof\/2019\/10\/20\/jona-smagruppeopplegg\/","title":{"rendered":"Jona – sm\u00e5gruppeopplegg"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"
Serieskildring i PDF-format<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jona er ei lita bok i bibelen, kun 4 korte kapittel. Og det er ei merkeleg,
dramatisk og fasinerande historie om profeten Jona, som i store delar av boka
har ein m\u00e5te \u00e5 vere p\u00e5 og tenke p\u00e5 som vi ikkje forventar av profetar. Boka er
annleis enn alle andre profetiske b\u00f8ker i GT p\u00e5 denne m\u00e5ten: det er ikkje
bodskapen Jona f\u00e5r som er poenget, det er Jona og historia om Jona som er
poenget. Poenget er iallefall ikkje berre ei barnefortelling om ein stor fisk.
Menn som Jona var Guds taler\u00f8r inn i det folket Gud hadde valt seg ut, og med
den rolla \u2013 som profet – kjem ogs\u00e5 ei forventing til ein livsstil og eit blikk p\u00e5
menneske rund seg som speglar Guds hjarte p\u00e5 ein s\u00e6rskilt m\u00e5te. Jona er i
dette sv\u00e6rt mangelfull, for \u00e5 seie det mildt. Han har forakt for dei menneska
han vert sendt til. Han vil ikkje lyde Gud, men pr\u00f8var \u00e5 stikke av. Gud gjev
likevel ikkje opp Jona og hentar han inn att. Og akkurat n\u00e5r vi trur Jona har
skj\u00f8nt noko, fell han stadig tilbake i d\u00e5rlege m\u00f8nster og gl\u00f8ymer det Gud
t\u00e5lmodig har pr\u00f8vd \u00e5 l\u00e6re og vise han. Han er sm\u00e5leg, trongsynt, stolt, har
nasjonalistiske tendensar og ser ned p\u00e5 andre. Han er rett og slett ein fyr som
kjempar med retning og lydighet, oppdrag og kall, n\u00e5de og omvending,
Gudsbilete og sj\u00f8lvbilete og mange, mange fleire ting.<\/p>\n\n\n\n


Dette utfordrar: Kjenner vi oss ikkje igjen? Om vi er \u00e6rlege: Dette er jo oss,
ogs\u00e5 \u2013 og v\u00e5re liv? Det gjer Jona til ein vi kan spegle oss i, la oss korrigere av.
Tenk at om vi kunne skj\u00f8nne end\u00e5 meir av kor mange m\u00e5tar Gud \u00f8nskjer \u00e5 n\u00e5
igjennom til oss p\u00e5, for \u00e5 leie oss til \u00e5 leve liv som er til velsigning for andre?
Jona boka vil utfordre oss til \u00e5 ta ein ny kikk p\u00e5 oss sj\u00f8lve, og sp\u00f8rje: Lev eg det
livet Gud kallar meg til? G\u00e5r eg Guds \u00e6rend i denne verda, eller g\u00e5r eg min
eigen veg og m\u00e6l mi eiga kake? Jonaboka vil ogs\u00e5 invitere oss til \u00e5 f\u00e5 eit nytt
blikk p\u00e5 Gud, han som bergar ufortent i stormen, som har n\u00e5de og miskunn for
alle menneske og kallar oss til \u00e5 vandre med Han.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

1: Jona – <\/strong> Misjon og kampen med kallet
Jona 1, 1-3<\/strong><\/em><\/h3>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
PDF-utg\u00e5ve til utskrift<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dei f\u00f8rste versa i Jona set scena for heile boka. Jona er ein profet, son til Amittai, som verka under Kong Jeroboam ca. 750 f.Kr. Herrens Ord kjem til han og han vert sendt ut p\u00e5 oppdrag til den Assyriske hovedstaden Ninive, ei d\u00e5tidig stormakt og eit absolutt barbarisk og valdeleg folkeslag. Men allereie i dei f\u00f8rste versa skj\u00f8nar vi at dette ikkje er ei vanleg profetbok, og at Jona ikkje er ein vanleg profet. Sj\u00f8lv om han kjenner Gud og hans vilje, vil ikkje Jona g\u00e5 Guds veg, men sin eigen. Kanskje var han redd, kanskje var det andre grunnar ogs\u00e5? For kva vil skje om Israels Gud tilgjev Israels d\u00f8dsfiende og ikkje vil d\u00f8mme Ninive nord og ned? S\u00e5 Jona stikk av i motsett retning.

Sp\u00f8rsm\u00e5let til oss alle er: Hadde vi valt annleis? Og svaret er vel i stor grad: Nei. P\u00e5 s\u00e5 mange, ulike m\u00e5tar utfordrar ogs\u00e5 vi Guds kall og lever p\u00e5 tvers av det som er sant, rett og godt. Anten ved \u00e5 beint ut gjere bevisste val p\u00e5 tvers av Guds vilje, eller ved \u00e5 bli overrumpla av krefter i v\u00e5re liv vi kanskje ikkje har eit bevisst forhald til, men som fr\u00e5 blindsona kontrollerer oss meir enn vi er klar over. Jona held opp ein ubehagelig spegel til oss og tvingar oss til \u00e5 stille nokre sj\u00f8lvransakande sp\u00f8rsm\u00e5l.<\/p>\n\n\n\n

Tale av Steinar Saltbones (20.10.2019)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n

2: Jona – <\/strong> Sl\u00f8ve, s\u00f8vnige hjarte, og ein Gud som vekkjer
Jona 1, 4-16<\/strong><\/em><\/h3>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
PDF-utg\u00e5ve til utskrift<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Det er fleire ironiske lag med Jona sin flukt fr\u00e5 Gud. Kan ein r\u00f8mme fr\u00e5 Gud, eigentleg? Han ender ogs\u00e5 opp med \u00e5 dele eit skjebnefellesskap med den type folk han r\u00f8mde for \u00e5 sleppe \u00e5 m\u00f8te. Han ville ikkje til dei skitne, f\u00e6le hendingane i Ninive, men er omgitt av skitne, f\u00e6le heidningar p\u00e5 ein b\u00e5t. Jona, sl\u00f8v og s\u00f8vnig g\u00e5r og legg seg i b\u00e5ten og er ute av stand til \u00e5 bidra produktivt til noko som helst. S\u00e5 overmanna kan vi verte av v\u00e5re vegval, v\u00e5r synd, at vi sovnar bort fr\u00e5 \u00e5 bruke trua v\u00e5r som ressurs for dei rundt oss, dei vi er i same b\u00e5t som.
Men Gud sender ein sterk storm, og gjennom b\u00e5de stormen, kapteinen og mannskapet p\u00e5 b\u00e5ten vekkast Jona opp fr\u00e5 sl\u00f8vheten. Desperate times calls for desperate measures. Han skj\u00f8nar at han treng \u00e5 ta ansvar for situasjonen han har hamna i og som han har p\u00e5f\u00f8rt sine medpassasjerar.

Jona byrjar \u00e5 sj\u00e5 desse utlendingane med nye auge \u2013 som folk. Og kanskje, i eit snev av medmenneskeligheit, eller kanskje i stolthet, eller er det resignasjon? \u2013 uansett motivasjon tilbyr i alle fall Jona sitt liv som berging for resten av b\u00e5ten. \u00abJonateiknet\u00bb, der alts\u00e5.<\/p>\n\n\n\n

Tale av Hildegunn Gjesdal Tenneb\u00f8 (3.11.2019)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n

3: Jona – <\/strong> Erkjenningar i m\u00f8rket – og samtalen med Gud
Jona 2, 1-11<\/strong><\/em><\/h3>\n\n\n\n
\"\"
PDF-utg\u00e5ve til utskrift<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Du har det sikkert slik du ogs\u00e5: dei viktigaste og mest verdifulle leksene i livet l\u00e6rte du ikkje n\u00e5r alt var enkelt, men n\u00e5r noko vart skikkelig vanskeleg. Jona har s\u00e5 langt vore alt anna enn ein helt, og definitivt ikkje ein gudfryktig profet. Heidningane sin oppf\u00f8rsel er p\u00e5 alle m\u00e5tar langt betre enn Jona sin. Og han byrjar \u00e5 forst\u00e5 det sj\u00f8lv, alle val er tatt, og han er no p\u00e5 veg ned i djupet. Men det er n\u00e5de under b\u00f8lgene og Gud sender ein stor fisk for \u00e5 berge han. Akkurat som det kan vere vanskeleg for oss \u00e5 forst\u00e5 korleis gode ting kan komme ut av vanskelige hendingar, er det ogs\u00e5 vanskelig for Jona \u00e5 begripe kva som skjer. Men p\u00e5 veg mot botnen, n\u00e5r m\u00f8rket lukker seg om han, vender Jona seg til Gud \u2013 i b\u00f8n. B\u00f8n er mange ting, men f\u00f8rst og fremst er det relasjon \u2013 samtale med Gud. Og i denne samtalen oppdagar Jona Guds n\u00e5de p\u00e5 ny \u2013 for sin eigen del. Og utan \u00e5 vite korleis det kjem til \u00e5 g\u00e5 med han akkurat no, erkl\u00e6rer han at \u00abfrelse kjem fr\u00e5 Herren\u00bb. Gud er for han. Slike erkjenningar i m\u00f8rkt er ofte dyrekj\u00f8pt visdom; dei gjev b\u00e5de kraft og h\u00e5p til \u00e5 halde ut, og kan snu situasjonen.<\/p>\n\n\n\n

Tale av Vegard Tenneb\u00f8 (17.11.2019)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n

4: Jona – <\/strong>N\u00e5r Gud elskar dine fiendar
Jona\u00a03,3 – 4,11<\/strong><\/em><\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\"\"
PDF-versjon til utskrift<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jona f\u00e5r ein ny sjanse og denne gongen\ng\u00e5r han lydig. P\u00e5 og med Guds Ord f\u00e5r han ein enorm respons p\u00e5 sin motvillige\nog sv\u00e6rt korte beskjed til Ninive. Dei valdelege assyrarane reagerer med\nomvending og h\u00e5p om Guds n\u00e5de. Men n\u00e5r Gud endar opp med \u00e5 spare byen, g\u00e5r Jona\nfullstendig inn i depresjon. Han vil berre d\u00f8y. Kvifor? Fordi Gud er ein mild\nGud som er full av miskunn. Jona t\u00e5ler ikkje at Gud elskar fiendane hans og\nheld tilbake dom. Men det er jo akkurat dette karaktertrekket ved Gud som har\ngjort Israel til Guds folk, og som har berga livet til Jona fr\u00e5 stormen. Men\nno, n\u00e5r Gud konsistent syner same karaktertrekk mot dei som Jona har lagt for\nhat, blir han sint. Men Gud er ikkje berre Israels Paktsgud, Han er heile verda\nsin Skapargud. Igjen er Jona tilbake i fullstendig forvirring og Jonaboka\nsluttar med eit stort sp\u00f8rsm\u00e5lsteikn. Det heng noko ubesvart i\nlufta. Vil denne profeten, som folka i Ninive, vende om? Vil Guds eigen profet\nforst\u00e5 Guds hjarte for alle folkeslag og lydig b\u00f8ye seg for Guds vilje? Vil vi?\n<\/p>\n\n\n\n